Mısır Üniversitelerindeki Türk Dili ve Edebiyatı Bölüm/Ana Bilim Dalları Üzerine Bir Değerlendirme
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18553821Anahtar Kelimeler:
Türkoloji, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretimi, Mısır’da Türk Dili ve Edebiyatı, Ders ProgramlarıÖzet
Mısır’da Türk dili ve edebiyatı ve Türk kültürünün öğrenilip öğretilmesi konusunda geçmişten günümüze artan bir ilgi vardır. Mısır’la hem coğrafî hem de ortak kültür geçmişimizin olmasından dolayı bugün de bu ilişki önemini korumaktadır. İki ülke arasındaki ekonomik, kültürel, diplomatik alanlardaki bağlar her geçen gün artmaktadır. Gelişen siyasi ve ekonomik ilişkilere bağlı olarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılarak hazırlanan araştırmada Mısır üniversitelerinde Türk dili ve edebiyatı öğretimine ilişkin genel durumun ortaya konulması ve değerlendirmelerde bulunulması amaçlanmıştır. Bu bağlamda Mısır’da yürütülen Türk dili ve edebiyatı öğretimi bir bölüm veya ana bilim dalı olarak Türk dili ve edebiyatı dersi bulunan üniversiteler üzerinden değerlendirilmiştir. Bölüm veya ana bilim dalında okutulan dersler ile akademisyen ve öğrenci sayıları mukayeseli olarak incelenmiştir. Çalışmada, fakültelerin internet sitelerinde yayımlanan veya bölümde görev yapan akademisyenlerden alınan programlar tercüme edilerek Türk dili ve edebiyatı bölümlerinde veya ana bilim dallarında okutulan dersler tespit edilmiştir. Ders içerikleri göz önünde bulundurulduğunda, bunların dil ve edebiyatla sınırlı olmadıkları, Türk tarihi, kültürü, sanatıyla da alakalı oldukları görülmüştür. Türk dili ve edebiyatı bölümlerinde dil ve tercüme derslerinin çok olduğu; Türk edebiyatı, tarihi ve kültürüyle ilgili derslerin az olduğu ve Türk edebiyatının temel alanlarına ait derslerin sistemli bir biçimde ders programlarına dâhil edilmediği tespit edilmiştir. Ayrıca bölümlerde okutulan dersler bakımından farklılıklar bulunduğu ortaya konulmuştur. Mısır'da bulunan Türk dili ve edebiyatı bölümleri ile Türkiye'deki benzer bölümler arasında yapılacak iş birlikleri, bu bölümlerin akademik gelişimine katkı sağlamanın yanı sıra, akademik kadro ve öğrencilerin Türkiye ile olan bağlarını da güçlendirecektir. Mısır üniversitelerinde Türk dili ve edebiyatı öğretimi faaliyetlerinin tespit edilmesinin sonraki süreçte gerçekleştirilecek çalışmalar için yol gösterici olacağı düşünülmektedir.
Referanslar
Alan, S. (2019). Tanzimat Dönemi (1831-1876) Osmanlı basını ve Vakayii Mısriyye. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, 2019(3).
Aytaç, B. (2021). Arap lehçelerindeki Türkçe kelimeler. Türk Dil Kurumu.
Azız, A. P. R. (2024). Mısır üniversitelerinde yeni Türk edebiyatı öğretimi ve bir izlence önerisi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır?. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2022). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (32. baskı). Pegem Akademi.
Çağ, H. D., & Bölükbaş Kaya, F. (2021). Türkçenin yurt dışında yabancı dil olarak öğretimine genel bir bakış. BUGU Dil ve Eğitim Dergisi, 2(1), 74-101.
Çangal, Ö. (2021). Cezayir’de yabancı dil olarak Türkçe öğretimi üzerine bir değerlendirme. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(Özel Sayı), 210-227. https://doi.org/10.35675/befdergi.850772
Doğan, A. (2021). Mehmet Âkif’in seyahatleri ve Mısır yılları. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 35(Özel Sayı), 103–113. https://doi.org/10.20427/turkiyat.1027351
Dolunay, S. K. (2005, 28-30 Eylül). Türkiye ve dünyadaki Türkçe öğretim merkezleri ve Türkoloji bölümleri üzerine bir değerlendirme [Sözlü bildiri]. XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Denizli, Türkiye.
Er, R. (1997). Modern Mısır romanı. Fatih Dağıtım.
İhsanoğlu, E. (2006). Mısır’da Türkler ve kültürel mirasları: Mehmet Ali Paşa’dan günümüze basılı Türk kültürü bibliyografyası ve bir değerlendirme. IRCICA.
İshakoğlu, Ö. (2011). Karşılaştırmalı edebiyatın öncüsü Hüseyin Mucıb El Mısri. Şarkiyat Mecmuası, (10), 5-21.
İslamoğlu, A. (2010). Mısır üniversitelerinde Türkoloji çalışmaları. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9(18), 143-171.
Kalyon, F., & Kalyon, A. (2015). Mısır’daki Türkçe el yazmaları hakkında görüşler. International Journal of Languages' Education and Teaching, 3(3), 1-10.
Kalyon, F. (2020). Mısır Milli Kütüphanesinde Bulunan Türkçe Matbu Divanlar. Turkish Studies-Language & Literature, 15(1).
Osmanoğlu, A. E. (2014). Modern Mısır eğitim sisteminin temelleri. Journal of History Studies, 5 (2), 123-137.
Özdemir, V. & Yazıcı H. (2017). Araplara Türkçe Öğretiminde Alfabe Sorunu: İskenderiye Örneği. Uluslararası Türkoloji Araştırmaları ve İncelemeleri Dergisi, 2(1), 55-70.
Sak, R., Sak, İ.T.Ş., Şendil, Ç.Ö. ve Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-250. https://doi.org/10.33400/kuje.843306
Sülükçü, Y. (2017). Memlukler Döneminde Mısır'da Araplara Türkçe Öğretmek Amacıyla Yazılmış Türkçe Öğretimi Kitaplarının Karşılaştırmalı İncelemesi. International Journal of Language Academy, 5(7).
Şahin, M. M. (2022). Yunus Emre Enstitüsünün Türkçe öğretimi kapsamında Ortadoğu’daki varlığı ve Ortadoğu vatandaşlarının Türkçe öğretim portaline ilgisi. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, 5(1), 55-71.
Tok, M. & Yığın, M. (2013). Yabancı uyruklu öğrencilerin Türkçe öğrenme nedenlerine ilişkin bir durum çalışması. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 2(8), 132-147.
Toyran, M., Bekdaş, M., & Baskın, S. (2023). Yurt Dışında Türkçe'nin Yabancı Bir Dil Olarak Öğretimi: İngiltere Örneği (Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(3), 1244-1266. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2023..-1176563
Uysal, H. (2018). Mısır Lehçesindeki Türkçe Kelimeler I. Journal of Current Researches on Social Sciences, 8(4), 113-162.
Yalap, H. (2024). Dünya’da Türkoloji vesilesiyle. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (34), 621-648. https://doi.org/10.56597/kausbed.1581965
Yüce, N. (2011). Mısır'da Türk dili ve kültürünün ilk izleri. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, (41), 91-106.
İnternet Kaynakları
Ain Shams University, Faculty of Arts (2025, 26 Haziran). Department of Oriental Languages and Literature Program. https://asu2learn.asu.edu.eg/arts/course/index.php?categoryid=408
Cairo University, Faculty of Arts (2025). About the Establishment of the Department of Oriental Languages and Literature. http://arts.cu.edu.eg/index.aspx?id=35
Cairo University, Faculty of Arts (2025). Oriental Languages and Literatures Department of Turkish Language and Literature Course. http://arts.cu.edu.eg/ScientificMagazine.aspx
Helwan University, Faculty of Arts (2025). Oriental Studies Dept. Staff Members. https://arts-en.helwan.edu.eg/?page_id=1379
Helwan University, Faculty of Arts (2025, ). Department of Oriental Languages and Literature Curriculum. http://arts-en.helwan.edu.eg/?page_id=1411
Sohag University, Faculty of Arts (2025). According to the credit hour system (Bachelor's degree stage).https://art.sohag-univ.edu.eg/main/wp-content/uploads/2023/04/hgghzpm-hgdm-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D8%A6%D8%AD%D8%A9%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF%D8%A9.pdf
Sohag University, Faculty of Arts (2025). Department of Oriental Languages and Literature. Retrieved June 27, 2025 from https://art.sohag-univ.edu.eg/main/?page_id=38074
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Kadir AY, Dilek Ergönenç
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Eğitim Dil ve Edebiyat Dergisi'nde yayımlanan makaleler, yazarın tercihi doğrultusunda Creative Commons lisanslarından CC BY veya CC BY-NC kapsamında yayımlanır. Bu lisanslar, eserlerin paylaşılmasını ve yeniden kullanılmasını kolaylaştırırken, yazarların telif hakkını ellerinde tutmalarını sağlar. CC BY lisansı, eserin ticari ya da ticari olmayan her türlü kullanımına izin verirken; CC BY-NC lisansı yalnızca ticari olmayan kullanımlara izin verir ve ticari kullanımlar için yazar izni gerektirir. Her iki lisans türünde de eser sahibine atıf yapılması zorunludur.
CC BY 4.0 Lisansı altında bunları yapmakta özgürsünüz:
CC BY NC 4.0 Lisansı altında bunları yapmakta özgürsünüz:
Yazarların kendi makalelerinin telif hakkını elinde tutmalarına izin verilmeyen durumlarda, yazarlar makalelerini göndermeden önce dergi sekreteryası ile iletişime geçmeli, böylece standart dışı telif hakkı taleplerinin karşılanıp karşılanamayacağı konusunda tavsiyede bulunabiliriz. Ayrıca yazarlara, uyumluluğu sağlamak için fon sağlayıcılarının gereksinimlerini kontrol etmeleri önerilir.
