Vesîletü’n-Necât’tan Taş Baskı Metinlere: Mevlid Metinlerinde Muhteva

Yazarlar

  • Muhammet Çaça İstanbul Arel Üniversitesi, İstanbul, Türkiye
  • Songül Aydın Yağcıoğlu İstanbul Arel Üniversitesi, İstanbul, Türkiye

Özet

Mevlid, kelime anlamı olarak doğum, Hz. Muhammed’in doğumu, Hz. Muhammed’in doğum yeri anlamlarına gelir. Edebî bir tür olarak Hz. Muhammed’e duyulan saygıyı, sevgiyi dile getirmek, onu hatırlatmaktır. Vesîletü’n-Necât, mevlid türüne ait Türk edebiyatındaki en bilindik eserdir. Türe ait birçok eseri etkilemiştir. Ayrıca halk arasında, devlet erkanında özel günlerde ve törenlerde okunmuştur. Bu yönüyle Türkçe yazılmış dinî eserler arasında da önemli bir yere sahiptir. Eserin bilinirliği ve yaygınlığı onun birçok nüshasının oluşmasını sağlamıştır. Bu nüshalardan biri de XIX. yüzyılda ortaya çıkarılan taş baskılardır. Bu çalışmada, taş baskı mevlid metinleri içerdikleri konular yönüyle incelenmiştir. Vesîletü’n-Necât’ın XV-XIX. yüzyıllar arasındaki nüshalarının zamana göre muhtevasının nasıl şekillendiği, metinlerin son haliyle genel çerçevesinin belli olduğu taş baskı mevlid metinlerinin konuları karşılaştırmalı şekilde ele alınmıştır. Taş baskı mevlid metinlerinin Vesîletü’n-Necât’a benzerliğini gösterme adına tablo hazırlanmıştır. Taş baskı mevlid metinlerini muhteva yönüyle yansıtabilecek olan Nafiz Paşa Koleksiyonu 1213 numaralı taş baskı metin ile Vesîletü’n-Necât’ta yer alan bölümlerin başlıkları tablo ile verilmiştir.

İndir

Yayınlanmış

15-06-2025

Nasıl Atıf Yapılır

Çaça, M., & Yağcıoğlu, S. A. (2025). Vesîletü’n-Necât’tan Taş Baskı Metinlere: Mevlid Metinlerinde Muhteva. Eğitim Dil Ve Edebiyat Dergisi, 4(6), 1–12. Geliş tarihi gönderen https://www.edejournal.org/index.php/pub/article/view/29

Sayı

Sayı 6 (2025)

Bölüm

Özgün Makaleler

Lisans

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Eğitim Dil ve Edebiyat Dergisi'nde yayımlanan makaleler, yazarın tercihi doğrultusunda Creative Commons lisanslarından CC BY veya CC BY-NC kapsamında yayımlanır. Bu lisanslar, eserlerin paylaşılmasını ve yeniden kullanılmasını kolaylaştırırken, yazarların telif hakkını ellerinde tutmalarını sağlar. CC BY lisansı, eserin ticari ya da ticari olmayan her türlü kullanımına izin verirken; CC BY-NC lisansı yalnızca ticari olmayan kullanımlara izin verir ve ticari kullanımlar için yazar izni gerektirir. Her iki lisans türünde de eser sahibine atıf yapılması zorunludur.

CC BY 4.0 Lisansı altında bunları yapmakta özgürsünüz:

Paylaş — eseri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz. Her türlü amaç için, ticari amaç da dahil.
Uyarla — her türlü amaç için (ticari amaç da dahil) karıştır, aktar ve mevcut eserin üzerine inşa et her türlü amaç için, ticari amaç da dahil.
Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.
Aşağıdaki şartlar altında:
Atıf — uygun referans vermeli , lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgi vermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.
Ek sınırlamalar yoktur — Lisansın izin verdiği hakları başkaları üzerinde kanunlarla ya da teknolojiyi kullanarak sınırlayamazsınız.
Uyarılar:
Kamu Malı malzemenin lisans koşullarına ya da ayrıcalık ya da sınırları ile izin verilen kullanımına uymak zorunda değilsiniz. Garanti verilmez. Lisans kullanım amacınıza uygun tüm izinleri sağlamayabilir. Mesela, tanınırlık, gizlilik veya manevi haklar gibi haklar kullanıma sınır getirebilir. (Kaynak: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.tr).
 

CC BY NC 4.0 Lisansı altında bunları yapmakta özgürsünüz:

Paylaş — eseri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz.
Uyarla — her türlü amaç için (ticari amaç hariç) karıştır, aktar ve mevcut eserin üzerine inşa et
Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.
Aşağıdaki şartlar altında:
Atıf — uygun referans vermeli , lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgi vermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.
GayriTicari — Bu materyali ticari amaçlarla kullanamazsınız.
Ek sınırlamalar yoktur — Lisansın izin verdiği hakları başkaları üzerinde kanunlarla ya da teknolojiyi kullanarak sınırlayamazsınız.
Uyarılar:
Kamu Malı malzemenin lisans koşullarına ya da ayrıcalık ya da sınırları ile izin verilen kullanımına uymak zorunda değilsiniz. Garanti verilmez. Lisans kullanım amacınıza uygun tüm izinleri sağlamayabilir. Mesela, tanınırlık, gizlilik veya manevi haklar gibi haklar kullanıma sınır getirebilir. (Kaynak: https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.tr).

Yazarların kendi makalelerinin telif hakkını elinde tutmalarına izin verilmeyen durumlarda, yazarlar makalelerini göndermeden önce dergi sekreteryası ile iletişime geçmeli, böylece standart dışı telif hakkı taleplerinin karşılanıp karşılanamayacağı konusunda tavsiyede bulunabiliriz. Ayrıca yazarlara, uyumluluğu sağlamak için fon sağlayıcılarının gereksinimlerini kontrol etmeleri önerilir.