Çağdaş Türk Çocuk Edebiyatı Eserlerinde Öğretmenin Bir Karakter Olarak Sunuluş Biçimi

Özet

Toplumların iyi bir gelecek inşa edebilmelerindeki en temel faktörlerden biri hiç şüphesiz eğitimdir. Eğitimin kalitesini belirleyen etkenlerin başında ise öğretmen faktörü gelmektedir. Teknolojinin sağladığı sınırsız bilgi erişimiyle birlikte eğitimde önemli değişim ve dönüşümler yaşanmış olsa bile bir çocuğun rol model alabileceği, potansiyelini keşfetmesine ve geliştirmesine rehber olacak, hayatında iz bırakacak öğretmenlere olan ihtiyacı hiç değişmemiştir. Bu yeni dünyanın hem sorunlarına çare bulmak hem de öğretmenlik mesleğinin hak ettiği saygınlığı kazanmasını sağlamak için çocuk edebiyatı eserlerinin de önemli görevler üstlenmesine ihtiyaç vardır. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışmasıyla gerçekleştirilen bu çalışmada çağdaş çocuk kitaplarında yer alan öğretmenin bir karakter olarak sunuluş biçimi ele alınmıştır. Çalışma kapsamında içerisinde öğretmen karakterinin yoğun olarak sunulduğu ölçüt örnekleme ile araştırma nesnesi olarak belirlenen 15 çocuk kitabı doküman olarak kabul edilmiş ve analiz sürecinde doküman incelemesinden yararlanılmıştır. Araştırmacı tarafından okunan ve içerik analizi yöntemiyle analiz edilen kitaplarda yer alan öğretmen karakterinin sunuluş biçimleri tespit edilmiştir. Elde edilen veriler, uzman görüşüne başvurularak kategorilendirilmiştir. İçerik analizi ile kategorilendirilen mevcut veriler, betimsel analiz ile yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda, incelenen eserlerde en fazla “profesyonellik” ana kategorisine yer verildiği belirlenmiştir. Mevcut kitaplar içinde en fazla rastlanan öğretmen özelliği ise ”işbilirlik” olmuştur. İncelenen eserlerde en az yer verilen unsur ‘’güdüleyicilik’’ ana kategorisine ait ‘’güvenirlik’’ kriteri olmuştur. Toplam unsur miktarının en fazla olduğu eser “Ben ve Öğretmenim”, unsur çeşitliliğine en fazla yer verilen eserler ise değerleri eşit olan “Ben ve Öğretmenim’’, ‘’Teşekkürler Öğretmenim’’ ve ‘’’Sevgili Öğretmenim’’ olmuştur. Unsur çeşitliliğin en az olduğu eser ‘’Kantin İtirafları’’, toplum unsur oranının en az olduğu eser ise ‘’Ada Fransa’da’’ olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda öğretmen figürünün sunuluşbiçimleri unsurlarının çocuk kitaplarında dengeli dağılım göstermediği, belirli kategorilere odaklanıldığı belirlenmiştir.